Bij- en nascholing verplicht voor architecten

De architecten hebben zich vorig jaar onder de beroepsbeoefenaren geschaard waarvoor een wettelijke plicht tot bij- en nascholing geldt. Het Architectenregister heeft in het afgelopen jaar de praktische regeling uitgewerkt. Deze regeling is op 1 januari 2009 ingegaan. Wat houdt de wettelijke verplichting in? Waar hebben architecten zich aan te houden?

> Regeling bij- en nascholing
> Criteria bij- en nascholing
> PBO Regeling BNA
> Verschillen tussen de wettelijke regeling en de PBO Regeling van de BNA
> Nieuw: de PBO-verklaring
> Meer informatie

Op 15 juli 2008 is de wettelijke bij- en nascholingsverplichting voor architecten van kracht geworden. Deze verplichting, opgenomen in de Wet op de Architectentitel, vloeit voort uit de Europese Kwalificatierichtlijn. Deze richtlijn regelt de onderlinge erkenning van beroepskwalificaties in de Europese Unie. De Wet op de Architectentitel geeft de Stichting Bureau Architectenregister (SBA) – kortweg het Architectenregister – de mogelijkheid kwalitatieve beleidsregels vast te stellen voor bij- en nascholing van architecten. Inmiddels heeft het bestuur van het Architectenregister zo’n regeling vastgesteld en eind december 2008 heeft de minister van VROM daaraan haar goedkeuring gegeven. De regeling is op 1 januari 2009 ingegaan en eind januari 2009 aan alle ingeschreven architecten toegestuurd. De Regeling bij- en nascholing kunt u hier downloaden.

Regeling bij- en nascholing

In de wet zelf is het aantal uren vastgelegd: een architect wordt geacht zestien uur per jaar aan bij- en nascholing te besteden. De wet voorziet niet in controle, laat staan in sancties. Uitgangspunt is de eigen verantwoordelijkheid van de architect. Wel is vastgelegd dat een architect op verzoek van de opdrachtgever moet kunnen aantonen op welke wijze aan de bij- en nascholingsverplichting is voldaan.
De verplichting geldt niet voor een architect die niet meer beroepsmatig actief is. In dat geval moet de architect bij het Architectenregister daarvan melding maken, dat wordt dan in het register aangetekend. De regeling voor het melden van het niet-beroepsmatig actief zijn kunt u hier downloaden.
Overigens hebben vooralsnog alleen ‘bouwkundige’ architecten een bij- en nascholingsplicht. Voor stedenbouwkundigen, interieurarchitecten en tuin- en landschapsarchitecten wordt de bij- en nascholing geregeld in de herziening van de Wet op de Architectentitel, die dit jaar in het parlement aan de orde is.

Binnen het wettelijke kader is door het Architectenregister de Regeling bij- en nascholing architecten vastgesteld. Het is een handreiking aan architecten om hen te helpen inhoud te geven aan de bij- en nascholingsverplichting. Zo is aangegeven wanneer een activiteit als bij- en nascholing geldt, hoe de uren worden berekend en welke organisaties in elk geval passende bij- en nascholing verzorgen.

Criteria bij- en nascholing

Bij- en nascholing, zo stelt de regeling, kan plaatsvinden door het deelnemen aan of bijwonen van een cursus, excursie, lezing, opleiding, seminar, symposium, training of workshop. Bij- en nascholing kan eveneens worden bereikt door het schrijven van een artikel in een vaktijdschrift op het gebied van de architectuur, of door het doen of begeleiden van onderzoek en literatuurstudie. Ook het inhoudelijk verzorgen van cursussen, opleidingen, excursies en dergelijke kan als bij- en nascholing worden gezien, voor zover dit niet tot de reguliere taak van de betrokken architect behoort.
Bij- en nascholing wordt, in de zin van de wet, aangemerkt als passend als de primaire doelstelling is het op peil houden en/of versterken en vergroten van de kennis, vaardigheden en inzicht. De activiteit moet binnen de reikwijdte van het vakgebied van de architectuur vallen of een directe relevantie hebben voor de beroepsuitoefening van architect.
De architect bepaalt zelf aan de hand van deze criteria of een activiteit bij- en nascholing is. Een activiteit is in elk geval passend, als ze wordt aangeboden door de faculteit Bouwkunde van een van de Technische Universiteiten, door de architectuurafdeling van een Academie van Bouwkunst, door de Stichting Postacademisch Onderwijs in het programma Bouwkunde of door de BNA Academie. Ook zijn in elk geval passend de activiteiten die staan vermeld op de website van het Architectenregister.  De vernieuwde website van het Architectenregister zal binnenkort online gaan.
Bij het volgen van cursussen, trainingen, seminars en dergelijke kan, net als bij het meedoen aan excursies,  de daadwerkelijk aan de inhoudelijke activiteit bestede tijd worden gerekend. Reistijd, lunch- en koffiepauzes tellen dus niet mee. Voor het schrijven van een artikel mag voor elke 250 woorden één uur worden gerekend. Het doen of begeleiden van onderzoek en literatuurstudie levert voor ieder dagdeel één uur op. Bij het geven van onderwijs telt elk half uur onderwijs voor één uur.

PBO Regeling BNA

Voor BNA-leden zal veel van wat hierboven staat, vertrouwd overkomen. De regeling van de SBA komt vrijwel geheel overeen met de PBO Regeling 2005 van de BNA. Het is van belang dat beide regelingen goed op elkaar aansluiten. Het mag niet zo zijn dat een activiteit wel als permanente beroepsontwikkeling bij de BNA geldt, en niet als wettelijke bij- en nascholing. Of andersom. Ook is het wenselijk dat het aantal uren op dezelfde wijze wordt bepaald. De PBO Regeling 2009 van de BNA kunt u hier downloaden.

Om de wettelijke regeling en de regeling van de BNA inhoudelijk helemaal naadloos op elkaar te laten aansluiten, is de PBO Regeling 2005 op een paar punten aangepast. In december 2008 heeft de Algemene Vergadering van de BNA de wijzigingen goedgekeurd en de PBO Regeling 2009 vastgesteld. Activiteiten als het doen van onderzoek, het schrijven van een artikel en het verzorgen van onderwijs zijn nu beter beschreven. Tentoonstellingsbezoek is uit de lijst van PBO-activiteiten geschrapt en er is een artikel toegevoegd over het bepalen van het aantal PBO-uren.
De ervaringen van de PBO-toetsingscommissie met het hanteren van de PBO Regeling 2005, hebben, naast een paar tekstuele verbeteringen, geleid tot een nieuwe formulering van het sanctiebeleid. De herziene formulering betekent dat vanaf de volgende steekproef – over het jaar 2008 – voor leden die in twee achtereenvolgende jaren niet aan de verplichting hebben voldaan, de opzeggingsregeling volgens de statuten in gang kan worden gezet.

Verschillen tussen de wettelijke regeling en de PBO Regeling van de BNA

Op twee punten blijft er verschil tussen de wettelijke vereiste bij- en nascholing en de PBO-verplichting van de BNA. De BNA vraagt tenminste dertig uur permanente beroepsontwikkeling, terwijl het wettelijk vastgestelde minimum voor bij- en nascholing zestien uur is. Bovendien voorziet de wet niet in een handhavings- en sanctiebeleid zoals de BNA dat wel kent.
De BNA wil de verplichting tot dertig uur permanente beroepsontwikkeling voor de architect-leden handhaven, en niet terugbrengen tot zestien uur. De professionalisering van de beroepsgroep en de inspanning die nodig is om de rol en de positie van de architect in het bouwproces te versterken, maken dat dertig uur permanente beroepsontwikkeling een noodzakelijk minimum is. Bovendien komt dit aantal uren overeen met wat elders in Europa van architecten wordt gevraagd, en met wat bij andere vrije beroepsbeoefenaren gebruikelijk is. Bovendien draagt de verplichting van dertig uur bij aan het kwaliteitsprofiel van de BNA-architecten.

Nieuw: de PBO-verklaring

De herziene Wet op de Architectentitel legt architecten de verplichting op aan bij- en nascholing te doen. De wet kent geen controle of sancties, maar geeft wel aan dat architecten desgewenst bij hun opdrachtgever moeten kunnen aangeven op welke wijze zij aan hun bij- en nascholingsplicht hebben voldaan.

De BNA verstrekt vanaf dit jaar verklaringen aan architect-leden die hun activiteiten op het gebied van bij- en nascholing hebben gemeld bij de BNA, als deze opgave voldoet aan de vereisten in de PBO Regeling. De verklaring heeft betrekking op het voorafgaande jaar. Dus vanaf 1 januari 2009 wordt de verklaring afgegeven over 2008. Desgewenst wordt de verklaring ook in het Engels verstrekt.

Deze PBO-verklaring wordt op verzoek verstrekt. Aan het begin van elk kalenderjaar worden de architect-leden op deze mogelijkheid gewezen.
Uitgangspunt blijft de eigen verantwoordelijkheid van de architect. De PBO-verklaring wordt afgegeven op basis van de door het architect-lid zelf verstrekte gegevens.

Stap 1
U zorgt dat uw PBO-registratieformulier volledig en duidelijk is ingevuld.
U kunt uw formulier vinden en bijhouden op de website van de BNA. U dient daartoe eerst op de homepage van deze website in te loggen als BNA-lid. Het is belangrijk dat u bent ingelogd, anders krijgt u niet alle mogelijkheden in de navigatiekolom te zien.
Vervolgens klikt u in de linker navigatiekolom op ‘service’, dan op ‘BNA Academie’ en vervolgens op ‘PBO formulier’. Op het middendeel van het scherm staat dan u persoonlijke PBO-formulier.

Stap 2
U vraagt om toezending van de PBO-verklaring over 2008.
U stuurt daartoe een e-mail naar pbo-verklaring(at)bna.nl waarin u vraagt om toezending verklaring. Als bijlage bij deze e-mail voegt u een kopie van uw ingevulde PBO-formulier toe. Vervolgens krijgt u per e-mail een bevestiging van de ontvangst van uw verzoek.

Stap 3
Uw aanvraag wordt door het bureau van de BNA aan de vereisten getoetst.
Indien de aanvraag in orde is, ontvangt u daarover bericht per e-mail. U krijgt vervolgens de PBO-verklaring toegezonden.

Meer informatie

Meer informatie over de wettelijke regeling bij- en nascholing is te vinden op de website van het Architectenregister (www.architectenregister.nl).

Veelgestelde vragen over bij- en nascholing en de antwoorden daarop kunt u binnenkort hier downloaden.